Hakemlik Sürecinde Etik, Gizlilik ve Hakem Sorumlulukları

Etik ve Gizlilik

Gizlilik ilkesi, hakemlik sürecinin güvenilirliği açısından temel bir unsurdur.

• Hakemlik davetleri, özetler, makaleler, hakem raporları ve editöryal yazışmalar kesin gizlilik içinde değerlendirilmelidir.
• Hakemler, editörlük ofisinin açık izni olmaksızın makaleleri, hakem raporlarını veya hakemlik sürecine ilişkin herhangi bir bilgiyi üçüncü kişilerle paylaşamaz.
• Gizlilik yükümlülüğü hakemlik süreci sırasında ve sonrasında, yayım gerçekleştikten sonra da geçerliliğini sürdürür.
• Hakemler, değerlendirme sürecinde edindikleri yayımlanmamış bilgi ve verileri kişisel, akademik veya mesleki çıkarları doğrultusunda kullanamaz.
• Hakemler, tarafsız değerlendirmeyi etkileyebilecek finansal, kurumsal, kişisel veya akademik çıkar çatışmalarını beyan etmekle yükümlüdür ve gerekli durumlarda hakemlik davetini reddetmelidir.

EBOR için hakemlik davetini kabul eden hakemler, bu etik ilkelere uymayı ve değerlendirme sürecini bu ilkeler doğrultusunda yürütmeyi kabul etmiş sayılır.

Üslup ve Profesyonel Tutum

Hakemler değerlendirme süreci boyunca saygılı, yapıcı, tarafsız ve profesyonel bir dil kullanmalıdır.

• Eleştiriler yazara değil, çalışmaya yönelik olmalıdır.
• Küçümseyici, alaycı veya kişisel ifadelerden kaçınılmalıdır.
• Eleştiriler, çalışmanın geliştirilmesine katkı sağlayacak öneriler şeklinde sunulmalıdır.
• Hakemler, özellikle kariyerinin erken aşamasındaki araştırmacılar açısından yol gösterici bir rol üstlendiklerinin bilincinde olmalıdır.

Etik Sorumluluklar

Hakemler aşağıdaki durumları tespit etmeleri halinde editörü derhal bilgilendirmelidir:

• Olası intihal veya mükerrer yayın şüphesi
• Veri toplama süreçleri veya katılımcı onamına ilişkin etik sorunlar
• Beyan edilmemiş çıkar çatışmaları
• Yapay zekâ tarafından üretilmiş içeriklerin aşırı, uygunsuz veya beyan edilmemiş kullanımı

Tüm etik kaygılar editöre gizli olarak iletilmeli ve doğrudan yazarlara bildirilmemelidir.

Hakemler Tarafından Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı

Hakemler, metni daha iyi anlayabilmek amacıyla dil desteği veya özetleme için yapay zekâ araçlarından sınırlı ve sorumlu biçimde yararlanabilir. Ancak:

• Hakem raporları hakemin bağımsız akademik değerlendirmesini yansıtmalıdır.
• Makaleler kamuya açık veya güvenli olmayan yapay zekâ platformlarına yüklenmemelidir.
• Yapay zekâ araçları, eleştirel insan değerlendirmesinin ve akademik sorumluluğun yerini almamalıdır.

Zamanında Değerlendirme

Hakem değerlendirmelerinin zamanında tamamlanması, editöryal sürecin etkin ve profesyonel biçimde yürütülmesi açısından büyük önem taşır.

• Hakemlerin değerlendirme raporlarını belirlenen süre içinde teslim etmeleri beklenir.
• Gecikme yaşanması kaçınılmaz ise, hakemler editörlük ofisini gecikmeksizin bilgilendirmelidir.